قهوه خواب را از سر ما می پراند؟!

به گزارش مجله میهن، کافئین به دلیل ویژگی های بیدار نگه داشتن (pick me up) مشهور است، اما این ماده دقیقا چگونه عمل می نماید؟ برای پاسخ به این موضوع، باید کمی در خصوص کارکرد ها و تأثیرگذاری های این ماده بر مغزمان بدانیم.

قهوه خواب را از سر ما می پراند؟!

قهوه یکی از بزرگ ترین منابع آنتی اکسیدان ها در رژیم غذایی مدرن محسوب می گردد. محتوای آنتی اکسیدانی قهوه بسیار زیاد است و همین موضوع نیز باعث مفید بودن این ماده است.

افراد در طول عمر خود ممکن است بسیاری از مواقع این نوشیدنی خوش طعم و بو را مصرف نمایند طی این خبر قصد داریم نحوه عملکرد کافئین موجود در این نوشیدنی بر مغز را شرح دهیم.

اگر فردی باشید که همواره به سختی بیدار می مانید قطعا همواره دو سلاح همراه خود دارید یا چای یا قهوه، زیرا در هر دو نوشیدنی ماده ای به نام کافئین وجود دارد و این موضوع سبب می گردد که خواب از سر ما بپرد. اما آیا تا به حال فکر نموده اید که این ماده واقعاً چگونه عمل می نماید؟ در اینجا، ما به طور خلاصه آنالیز می کنیم که کافئین دقیقاً چیست و چه تأثیری بر بدن ما دارد.

کافئین (Caffeine) یک مادهٔ شیمیایی خوراکی است که در گیاهان مختلفی از جمله قهوه، کاکائو، کولا و چای یافت می گردد و نوعی داروی محرک است که می تواند از خوابیدن جلوگیری کند. کافئین به عنوان یک محرک سیستم عصبی مرکزی گروه متیل گزانتین (methylxanthine) طبقه بندی می گردد. این دارو همچنین پرمصرف ترین داروی فعال نماینده روان در دنیا است.

برخلاف بسیاری از دارو های روانگردان یا داروی فعال نماینده روان دیگر که بر سیستم عصبی مرکزی تأثیر می گذارد، کافئین به طور گسترده ای قانونی شاخته می گردد و هیچ کنترلی برای عدم مصرف آن وجود ندارد. شکل خالص کافئین یک پورین کریستالی سفید تلخ است که از نظر شیمیایی با پایه های آدنین و گوانین موجود در آر. ان. ای و دی. ان. ای مرتبط است. پورین به ترکیب شیمیایی گفته می گردد که حاصل ترکیب یک حلقه پیریمیدین با یک حلقه ایمیدازول است.

کافئین جزو مهم موجود در بسیاری از محصولات طبیعی دنیا است، اما بیشتر در بذرها، آجیل و برگ تعدادی گیاه همانند چای و قهوه وجود دارد. در طبیعت، کافئین به عنوان وسیله ای برای محافظت در برابر شکار استفاده می گردد و جوانه زنی بذر در نزدیکی خود را سرکوب می نماید.

کافئین به دلیل ویژگی های بیدار نگه داشتن (pick me up) مشهور است، اما این ماده دقیقا چگونه عمل می نماید؟ برای پاسخ به این موضوع، باید کمی در خصوص کارکرد ها و تأثیرگذاری های این ماده بر مغزمان بدانیم.

هنگامیکه که بیدار هستید، نورون های مغز شما آماده و فعال هستند و یک ماده شیمیایی عصبی به نام آدنوزین (adenosine) را به عنوان ماده فرعی فراوری می نمایند. آدنوزین نوکلئوزید پورینی است که از اتصال آدنین به قند ریبوز ساخته می گردد.

آدنوزین با پیوند های فسفاته مانند ATP و ADP نقش بسیار مهمی در چرخه انرژی سلولی دارد، همچنین ترکیباتی مانند cAMP نقش بسیار مهمی در انتقال پیغام و تنظیم عملکرد های سلولی دارند. اما جدا از اینها، آدنوزین در بسیاری از فرآیند های بدن نیز نقش دارد.

آدنوزین نقش مهمی در سیستم ایمنی، عصبی، گردش خون، تنفس و ادرار افراد دارد. هنگامی که آدنوزین در آستانه مشخصی در نخاع و مغز شما قرار می گیرد، بدن شما واکنش نشان می دهد تا فرایند به خواب رفتن شما را آغاز کند.

از آنجا که آدنوزین در مغز ایجاد می گردد، به گیرنده های آدنوزین (adenosine receptors) متصل می گردد. پس از اتصال فعالیت سلول های عصبی کاهش می یابد و همین موضوع سبب خواب آلودگی افراد می گردد. در مغز، این اتصال باعث رقیق شدن رگ های خونی نیز می گردد و به احتمال زیاد در زمان خواب اکسیژن بیشتری به آن ارگان وارد می نماید.

گیرنده های آدنوزین (Adenosine receptor) گروهی از گیرنده های جفت شونده با پروتئین جی هستند که پس از اتصال با آدنوزین فعال می شوند. این گیرنده ها در سلول های مختلفی مانند عضلات قلب، عروق، عضلات صاف و مغز مشاهده می شوند و فعال شدن آن ها اثرات مختلفی دارد.

انواع مختلفی از گیرنده های آدنوزین در بدن افراد وجود دارد که یکی از آن ها گیرنده های آ1 (A 1 receptors) هستند و تنها کافئین می تواند بر روی آن ها تاثیر بگذارد. هنگامی که به مقدار کافی (معمولاً حدود 100 تا 200 میلی گرم) کافئین مصرف گردد، این ماده به سمت این گیرنده ها می رود و با اتصال به آن اثرات آدنوزین طبیعی را تقلید می نماید.

اما برخلاف آدنوزین، کافئین عملکرد سلول گیرنده را کند نمی نماید و دقیقا بر عکس آن عمل نموده و سبب افزایش سلول های عصبی می گردد. با انجام این کار، بدن شما فریب می خورد و فکر می نماید که هنوز زمان خوابیدن نیست و باعث می گردد تمایل و احساس به بیدار بودن داشته باشد.

کافئین همچنین باعث می گردد رگ های خونی در مغز منقبض شوند و تمایل طبیعی آدنوزین برای گشاد شدن آن ها را مسدود می نماید. به همین دلیل، اگر افراد بعضی از دارو ها مانند آناسین (Anacin) که برای سردرد مصرف می گردد را پس از مصرف کافئین استفاده نمایند، تاثیر این قرص کم می گردد.

چگونه کافئین خواب را از سر ما می پراند؟

از آنجا که کافئین از اتصال آدنوزین به گیرنده ها جلوگیری می نماید، انتقال دهنده های عصبی دیگر مانند دوپامین و گلوتامات وارد بازی می شوند. هنگامی که یک فنجان قهوه می نوشید، دوپامین واکنش نشان داده و این ماده (کافئین) بر بدن شما تاثیر می گذارد. اما کافئین شمشیر دو لبه است.

در حالی که گاهی خواب را از سر شما می پراند و به شما انرژی می دهد، اما این اثر کوتاه است. تخمین زده می گردد که افراد پس از مصرف حدود چهار فنجان قهوه احساس خواب آلودگی در آن ها از بین می رود، زیرا پس از مصرف این تعداد فنجان قهوه، نیمی از گیرنده های A. 1 در بدن افراد مسدود می گردد.

با وجود این که گیرنده های زیادی مسدود می شوند، اما باز هم آدنوزین پس از مدت کوتاهی در بدن ایجاد می گردد. هنگامی که بدن شما پایان کافئین را در سیستم خود متابولیزه کرد، آدنوزین ساخته شده، گیرنده های A. 1 را ایجاد می نماید. به طور کلی کافئین حدود پنج تا شش ساعت بر روی بدن افراد تاثیر می گذارد و پس از آن اثرش کم کم از بین می رود.

برای خانم هایی که قرص های ضد بارداری مصرف می نمایند و یا خانم هایی که زمان تخمک گذاری و آغاز قاعدگی خود را می گذرانند عملیات پردازش و اتمام اثر کافئین حدود دو برابر طول می کشد. برای کسانی که روزانه مقدار قابل توجهی کافئین مصرف می نمایند، اعتیاد به کافئین می تواند پیغامد های منفی برای سلامتی آن ها داشته باشد.

اعتیاد و وابستگی به کافئین مانند هر داروی دیگری می تواند بر سلامت و تعاملات اجتماعی افراد و همچنین سایر بخش های زندگی آن ها تأثیر منفی بگذارد. اکثر کاربران که هر روز صبح کافئین مصرف می نماید احتمالا از ویژگی های منفی این ماده که اختلال در خواب، تحریک پذیری و اضطراب مطلع نیستند.

البته نوشیدن به اندازه این نوشیدنی تاثیرات خوبی هم دارد برای مثال چندی پیش پژوهشگران دانشگاه کوئینز بلفاست (Queens University Belfast) ایرلند شمالی اظهار کردند مصرف قهوه می تواند خطر ابتلا به سرطان کبد را تا 50 درصد کاهش دهد.

پژوهشگران اخیرا اظهار نموده اند مصرف یک فنجان قهوه در روز می تواند علاوه بر برطرف خستگی به کاهش خطر ابتلا به سرطان کبد نیز یاری کند. دانه قهوه حاوی پلی فنل (polyphenol) است که ممکن است جلوی تقسیم سلول های سرطانی را بگیرد.

محققان دانشگاه کوئینز بلفاست در مطالعه اخیرشان بیش از 500 هزار فرد که بیش از سه چهارم آن ها قهوه مصرف می کردند را مورد آنالیز قرار دادند. پژوهشگران دریافتند قهوه در افرادی که به طور معمول قهوه می نوشیدند تا 50 درصد سبب کاهش رشد ابتلا به سرطان کبد شده بود.

البته این نخستین بار نیست که فواید شگفت انگیز قهوه اثبات می گردد چرا که چندی پیش نیز پژوهشگران آمریکایی اظهار نموده بودند ترکیبات موجود در پوسته دانه قهوه می تواند التهاب را در سلول های موش ها مهار کند.

این پژوهش نشان داد هنگامی که سلول های چربی موش ها در معرض ترکیبات استخراج شده از پوسته دانه قهوه موسوم به پروتوکاتکویک اسید (PCA) و گالیک اسید (Gallic acid) قرار می گیرند، التهاب ناشی از چربی آن ها کاهش می یابد و جذب گلوکز و حساسیت انسولین آن ها نیز بهتر می گردد.

منبع: فرادید
انتشار: 22 دی 1398 بروزرسانی: 30 فروردین 1399 گردآورنده: mihanmall.com شناسه مطلب: 13829

به "قهوه خواب را از سر ما می پراند؟!" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "قهوه خواب را از سر ما می پراند؟!"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید