نقد فیلم هزارتو؛ آشی که زیادی شور شده!

فیلم هزارتو پدیده اکران پاییز سینماها شده. فیلمی که در چهار روز یک میلیارد تومان فروخت و در حال حاضر هم پیروز ترین فیلم در فروش هفتگی سینماهاست. بخشی از این پیروزیت احتمالا به دلیل حضور شهاب حسینی در فیلم است که مدت ها بود فیلمی از او روی پرده سینما ندیده بودیم. فیلم نبات ساخته پگاه ارضی آخرین فیلمی بود که اوایل امسال از شهاب حسینی دیدیم و چندان هم پرفروش نشد. از طرف دیگر شهاب حسینی بعد از بازی در سریال شهرزاد محبوبیتش چندین برابر شد و حالا جزو ستاره هایی است که هم منتقدان دوستش دارند و هم مخاطبان. این مقدمه را نوشتم شاید دلیلی برای پرفروش شدن فیلم هزارتو پیدا کنم. چون با دیدن فیلم واقعا نمی شود فهمید که چرا جماعت برای دیدنش تا این حد مشتاق هستند.

نقد فیلم هزارتو؛ آشی که زیادی شور شده!

فیلمی در ظاهر مدرن و در باطن به شدت دمده با درامی که درست نوشته نشده و حتی بازی هایی که خیلی معمولی هستند. به جز این که زوج بودن شهاب حسینی و ساره بیات ممکن است یادآور زوج درخشان جدایی نادر از سیمین باشد و مردم را به سینماها بکشاند، هیچ عامل دیگری نیست که بتواند توجیه کند چرا هزارتو توانسته نظر مخاطبان را جلب کند.

اواخر دهه هشتاد به خاطر دارم که در جشنواره فیلم چهارشنبه سوری اصغر فرهادی را دیدیم. زمانی بود که هنوز بحث خیانت در میان زوج ها مثل نقل و نبات در سینما مطرح نمی شد و فیلم فرهادی هم مثل همه آثارش با ظرافت تمام و حتی با شک و تردید چنین چیزی را روایت می کرد. سوژه اصلی در واقع خیانت نبود. مثل بقیه فیلم های فرهادی به قضاوت های پیچیده برمی گشت. این الگوی قضاوت پیچیده و خیانت را خیلی از کارگردانان برداشتند و به شکل ساده انگارانه ای از روی آن کپی های مختلف ارائه دادند. آن قدر که سینما پر از قصه های مربوط به خیانت زوجین.

قبول دارم که سینما باید آینه جامعه اش باشد و این هم قبول که این روزها متاسفانه زیاد از خیانت می شنویم و می بینیم. اما وظیفه هنرمند به جز آینه دار بودن این است که در فرم و محتوا چیزی اضافه کند که محصول تبدیل به اثر هنری شود. بیشتر فیلم هایی که خیانت را تصویر می کنند از جمله همین فیلم هزارتو از این قابلیت بی بهره هستند.

دهه نود نمونه ای ترین فیلمی که درباره خیانت روی پرده سینماها رفت سعادت آباد ساخته مازیار میری بود. آن موقع فکر می کردیم سعادت آباد زیادی آش را شور کرده و حجم روابط ضربدری در آن توی ذوق می زند. حالا دیگر سعادت آباد را می شود یک درام خانوادگی به حساب آورد هر چند به نظرم مازیار میری به این سوژه آن قدر علاقه دارد که در فیلم هزارتو هم نامش به عنوان مشاور کارگردان به چشم می خورد.

راستش به محض این که در تیتراژ اسم مازیار میری را دیدم احساس خطر کردم. میری علاقه زیادی دارد که آش شله قلمکار فیلم هایش را شور کند چه سعادت آباد باشد و درباره زندگی منحط طبقه متوسط و چه حوض نقاشی درباره زندگی پر از رنج بیماران جسمی و ذهنی. با این حال فیلم شروع بدی نداشت. در حقیقت فیلم یک بیست دقیقه خوب دارد. وقتی شهاب حسینی سراسیمه پیش پلیس می رود تا گزارش گم شدن بچه اش را بدهد و بیتا سراغ همسر او می رود تا برای شنیدن خبر ناپدید شدن بچه اش ناامیدش کند. شروع هیجان انگیز و تاثیرگذاری است. بعد از بیست دقیقه با برملا شدن هزارتوی روابط کاراکترهای اصلی عملا همه چیز از دست می رود.

درام معنایش را از دست می دهد و هر پنج دقیقه فقط اطلاعات جدیدی از لجنزار زندگی کاراکترها به مخاطب داده می شود. کارگردانی محلی از اعراب ندارد و فقط دوربین دنبال شخصیت های راه می افتد که با یکدیگر حرف می زنند و درباره روابط و احساسات شان برای هم توضیح می دهند. شخصا وقتی به سکانسی رسیدیم که معلوم شد کاراکتر ساره بیات هم به نوعی در حق دوست صمیمی اش جفا کرده بود، از عصبانیت نمی دانستم چه باید بکنم. در هزارتو یک ازدواج مشکوک داریم بین زنی با شریک و رفیق همسر درگذشته اش، یک رابطه نامشروع داریم که حاصلش یک بچه هم بوده و تا دلتان بخواهد دروغ و ریاکاری. حتی شخصیت ساره بیات که قرار است قربانی ماجرا باشد هم نچسب و دوست نداشتنی است.

کاراکترهای فرعی از جمله مادر و برادر ساره بیات فاجعه تمام عیارند. این بدترین بازی است که تا امروز از پژمان جمشیدی چه در زمین فوتبال و چه در سینما و تلویزیون دیده اید. با هیچ متر و معیاری نمی شود فهمید چرا پژمان جمشیدی را برای چنین نقشی انتخاب کرده اند. انگار از وسط یک سریال کمدی پرت شده داخل یک دعوای خانوادگی و هنوز هم نمی تواند آن بخش کمدی اش را کنترل کند.

معمای روابط به ساده ترین شکل حل می شود. در حقیقت اصلا معمایی مطرح نمی شود. کارگردان و فیلمنامه نویس از طریق دیالوگ یک سری اطلاعات به تماشاگر می دهند و تمام. نه با فیلمنامه ای کلاسیک روبه رو هستیم که طبق قوانین سه پرده ای سیدفیلد نوشته شده باشد و نه فیلمنامه ای مدرن و ساختارشکن. نه پیچش دراماتیکی در کار است، نه ضربه ای به تماشاگر وارد می شود و نه حتی سوالی برایش مطرح می شود. یکی از عجیب ترین فیلم هایی است که دیده ام سرنوشت هیچ کدام از کاراکترهای جلوی دوربینش برای تماشاگر اهمیتی پیدا نمی کند و شاید ته دلمان فقط برای بردیا نگران باشیم که چه به سرش آمده.

بعد نوبت می رسد به سرانجام بندی که می تواند به عنوان یکی از بدترین سرانجام های سال های اخیر بررسی شود. برای یک درام خانوادگی با تم خیانت، سرانجام باز آن هم به شکلی که در هزارتو روایت می شود شبیه زهر است. فیلمنامه نویس و فیلمساز در جهانی زندگی می کنند که در آن هر اتفاقی ممکن است بیفتد و البته بعدش هم می شود همه رخدادها را به امان خدا ول کرد.

راستش حتی در زمینه بازی ها هم نه شهاب حسینی چنگی به دل می زند و نه ساره بیات. احتمالا کمی به خاطر سرگردانی کاراکترهایی است که نقش شان را بازی می کند. لوس و توخالی و بدون منطق شخصیت پردازی هستند. این وسط ولی غزاله نظر از بقیه بازی بهتری دارد. به نظر می رسد تنها کسی است که سر جای درستش ایستاده و البته اگر از آن نیم ساعت سرانجامی فیلم بگذریم کاراکترش هم با عقل و منطق بیشتر جور در می آید.

به مسائل فیلم در حوزه فیلمنامه و کارگردانی اشاره کردیم اما به جز آن نکته غیرقابل تحمل تر از ضعف های فیلم این تلاش اش را به لجن کشیدن همه کاراکترهایش و طبقه متوسط رو به بالای جامعه است. این که حتی ذره ای نمی شود برای این شخصیت ها احترام قائل شد واقعا آزاردهنده می شود. سرانجامش هم توهین به وقتی است که صرف تماشای فیلم کرده اید.

این آشی است که در آن دروغ و خیانت را نه به اندازه کافی که بیشتر از حد مجاز ترکیب کرده اند و نتیجه اش آن قدر شور شده که نمی شود هضمش کرد.

منبع: دیجیکالا مگ
انتشار: 3 دی 1398 بروزرسانی: 3 دی 1398 گردآورنده: mihanmall.com شناسه مطلب: 13127

به "نقد فیلم هزارتو؛ آشی که زیادی شور شده!" امتیاز دهید

امتیاز دهید:

دیدگاه های مرتبط با "نقد فیلم هزارتو؛ آشی که زیادی شور شده!"

* نظرتان را در مورد این مقاله با ما درمیان بگذارید